الْعُمْرُ الَّذى اعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ الى ابْنِ آدَمَ سِتُّون سَنَةً . « 1 » عمرى كه خداوند فرزند آدم را در آن معذور داشته ، شصت سال است . يعنى خداوند تا شصت سالگى به فرزند آدم اجازهء عذرخواهى مىدهد كه روزگار جوانى و ميانسالى هر انسان است ؛ زيرا نيمه اوّل عمر آدمى به پيروى از هواى نفس در اثر غلبهء شهوت و شرارت نفس مىگذرد ، پس چون از شصت گذشت و به سن پيرى وارد شد و آتش‌ها خوابيد ، بهانه‌اى براى نادانى و ناتوانى باقى نمىماند . يوم التغابن در كلام پيامبر صلى الله عليه و آله پيامبر عزيز اسلام صلى الله عليه و آله دربارهء توصيف قيامت به يوم التّغابن مىفرمايد : روز قيامت براى هر روز از روزهاى عمر بنده ، بيست و چهار گنجينه به تعداد ساعات شبانه روز گشوده مىشود . گنجينه‌اى را پر از نور و شادمانى مىبيند و با مشاهدهء آن ، چنان شادى و سرورى به او دست مىدهد كه اگر ميان دوزخيان تقسيم شود احساس درد آتش را از يادشان مىبرد . اين گنجينه ساعتى است كه در آن پروردگارش را اطاعت كرده است . سپس گنجينهء ديگرى برايش باز مىشود و آن را تاريك و بدبود و حشتناك مىيابد و از مشاهدهء آن چنان ترس و وحشتى به او دست مىدهد كه اگر ميان بهشتيان تقسيم شود ، نعمت بهشت را به كام آنها تلخ مىسازد و آن ساعتى است كه در آن پروردگارش را نافرمانى كرده است . آن گاه گنجينهء ديگرى برايش گشوده مىشود و آن را خالى مىيابد و در آن چيزى كه او را شادمان يا ناراحت كند يافت نمىشود و آن ساعتى است كه در آن خواب

--> ( 1 ) - نهج البلاغه : حكمت 326 .